Een overlijden brengt vaak veel vragen met zich mee. Nabestaanden willen weten wat hun rechten en verplichtingen zijn, hoe de nalatenschap moet worden afgewikkeld en welke betekenis een testament daarbij heeft. Ook wanneer geen testament is opgesteld, kunnen onzekerheden ontstaan over de erfopvolging en de verdeling van de nalatenschap.
Misschien bent u erfgenaam en twijfelt u of u de nalatenschap moet aanvaarden. Misschien bent u onterfd en wilt u weten of u aanspraak kunt maken op uw legitieme portie. Of u bent benoemd tot executeur en vraagt u zich af welke bevoegdheden en verantwoordelijkheden daarbij horen.
Juist in een emotionele periode is het belangrijk om duidelijkheid te krijgen over uw juridische positie. Wij adviseren en begeleiden cliënten bij alle aspecten van het erfrecht.
Wettelijke verdeling
Wanneer iemand overlijdt zonder testament en een echtgenoot of geregistreerd partner en kinderen achterlaat, geldt meestal de wettelijke verdeling. Daarbij gaan de bezittingen en schulden van de nalatenschap over op de langstlevende echtgenoot of partner.
De kinderen behouden hun erfdeel, maar krijgen in beginsel een geldvordering op de langstlevende. Deze vordering is doorgaans pas opeisbaar bij overlijden van de langstlevende ouder. Daarom is het van belang dat de omvang van die vordering al bij het eerste overlijden zorgvuldig wordt vastgesteld en vastgelegd.
Wij adviseren zowel langstlevende partners als kinderen over de vaststelling van hun rechten, de benodigde informatie en de berekening van de onderlinge vorderingen.
Erfenis aanvaarden of verwerpen
Een erfgenaam heeft drie mogelijkheden:
- de nalatenschap zuiver aanvaarden;
- de nalatenschap beneficiair aanvaarden;
- de nalatenschap verwerpen.
Bij zuivere aanvaarding gaan zowel de bezittingen als de schulden van de nalatenschap over op de erfgenaam. Indien de schulden hoger blijken te zijn dan de bezittingen, kan de erfgenaam onder omstandigheden ook met zijn privévermogen aansprakelijk worden.
Bij beneficiaire aanvaarding wordt de nalatenschap aanvaard onder het voorrecht van boedelbeschrijving. De erfgenaam blijft erfgenaam, maar schuldeisers kunnen zich in beginsel uitsluitend verhalen op het vermogen van de nalatenschap. Beneficiaire aanvaarding brengt wel wettelijke verplichtingen mee, waaronder regels over de vereffening van de nalatenschap.
Wanneer niet duidelijk is hoe de financiële situatie van de nalatenschap eruitziet, is beneficiaire aanvaarding vaak een verstandige keuze.
Executeur
Een erflater kan in zijn testament een executeur benoemen. De executeur beheert de nalatenschap en draagt zorg voor de afwikkeling daarvan. Zijn bevoegdheden worden bepaald door de wet en het testament.
De executeur kan onder meer belast zijn met:
- het inventariseren van bezittingen en schulden;
- het voldoen van schulden van de nalatenschap;
- het verzorgen van de aangifte erfbelasting;
- het informeren van erfgenamen;
- het afleggen van rekening en verantwoording.
Geschillen over de bevoegdheden of het handelen van een executeur komen regelmatig voor. Wij adviseren zowel executeurs als erfgenamen over hun positie.
Vereffening van de nalatenschap
Vereffening is het wettelijke proces waarbij de bezittingen en schulden van de nalatenschap in kaart worden gebracht en schuldeisers volgens de wettelijke regels worden voldaan.
Wanneer een nalatenschap beneficiair is aanvaard, zijn de erfgenamen meestal gezamenlijk vereffenaar. In bepaalde gevallen kan de rechtbank een onafhankelijke vereffenaar benoemen.
De regels voor vereffening zijn complex. Fouten kunnen leiden tot aansprakelijkheid van de vereffenaar. Wij begeleiden erfgenamen en vereffenaars gedurende het gehele traject.
Legitieme portie
Een ouder kan een kind in een testament onterven. Het kind verliest dan zijn positie als erfgenaam, maar behoudt in veel gevallen het recht op zijn legitieme portie.
De legitieme portie geeft recht op een geldvordering op de nalatenschap. Er bestaat geen recht op specifieke goederen uit de erfenis. Het beroep op de legitieme portie moet binnen vijf jaar na het overlijden worden gedaan.
De berekening van de legitieme portie is vaak ingewikkeld. Bij de berekening kunnen ook bepaalde schenkingen die tijdens leven zijn gedaan een rol spelen. Wij helpen bij het verkrijgen van de benodigde informatie en het vaststellen van de juiste hoogte van de vordering.
Vruchtgebruik
In testamenten wordt regelmatig een vruchtgebruikregeling opgenomen. Vruchtgebruik geeft iemand het recht om goederen te gebruiken of de opbrengsten daarvan te genieten, terwijl de eigendom bij een ander berust.
Zo kan een langstlevende partner het recht krijgen om een woning te blijven gebruiken of inkomsten uit vermogen te blijven ontvangen, terwijl de kinderen juridisch eigenaar zijn.
Vruchtgebruikconstructies kunnen fiscaal aantrekkelijk zijn, maar leiden in de praktijk ook regelmatig tot discussies over beheer, informatieverstrekking en de omvang van de bevoegdheden van de vruchtgebruiker.
Legaten
Een testament kan één of meer legaten bevatten. Een legaat is een testamentaire bepaling waarbij een bepaald geldbedrag, een specifiek goed of een ander vermogensrecht wordt toegekend aan een persoon of instelling.
Een legataris is geen erfgenaam, maar heeft een vorderingsrecht op de nalatenschap. Legaten moeten in beginsel worden uitgevoerd voordat de nalatenschap tussen de erfgenamen wordt verdeeld.
Wij adviseren erfgenamen, executeurs, vereffenaars en legatarissen over de uitleg en afwikkeling van legaten.
Testamentair bewind
Een erflater kan bepalen dat goederen die een erfgenaam verkrijgt onder bewind komen te staan. Een bewindvoerder beheert die goederen namens de rechthebbende.
Een testamentair bewind wordt bijvoorbeeld ingesteld voor minderjarige kinderen, kwetsbare erfgenamen of erfgenamen die tijdelijk ondersteuning nodig hebben bij het beheer van vermogen.
Regelmatig ontstaan vragen over de bevoegdheden van de bewindvoerder, de informatieplicht en de duur van het bewind. Wij adviseren zowel bewindvoerders als rechthebbenden.
Wilsrechten
Kinderen die op grond van de wettelijke verdeling slechts een geldvordering verkrijgen, kunnen in bepaalde situaties een beroep doen op wettelijke wilsrechten.
Deze rechten kunnen onder meer van belang zijn wanneer:
- de langstlevende ouder voornemens is opnieuw te trouwen;
- de langstlevende ouder na hertrouwen overlijdt;
- een stiefouder overlijdt.
Met een beroep op wilsrechten kunnen kinderen onder omstandigheden goederen uit de nalatenschap veiligstellen ter bescherming van hun erfdeel.
Verdeling van de nalatenschap
Nadat de schulden van de nalatenschap zijn voldaan, moet de nalatenschap worden verdeeld tussen de erfgenamen.
Niet zelden ontstaat discussie over de waarde van goederen, de uitleg van het testament, schenkingen die tijdens leven zijn gedaan of vorderingen tussen erfgenamen onderling. Wanneer erfgenamen er samen niet uitkomen, kan de rechtbank worden verzocht de wijze van verdeling vast te stellen.
Wij staan erfgenamen bij tijdens onderhandelingen en gerechtelijke procedures over de verdeling van een nalatenschap.
Gerechtelijke vaststelling van het vaderschap
Soms heeft een biologische vader een kind niet erkend. In bepaalde gevallen kan het vaderschap ook na het overlijden van de vader gerechtelijk worden vastgesteld.
Indien het vaderschap wordt vastgesteld, kan dit gevolgen hebben voor de erfrechtelijke positie van het kind. Het kind kan daardoor alsnog aanspraken verkrijgen als erfgenaam. Dergelijke procedures vereisen een zorgvuldige juridische beoordeling.
Onze dienstverlening
Wij adviseren en procederen onder meer over:
- afwikkeling van nalatenschappen;
- wettelijke verdeling;
- legitieme porties;
- testamenten en uitleg van testamenten;
- executele en vereffening;
- beneficiaire aanvaarding en verwerping;
- vruchtgebruikconstructies;
- legaten;
- testamentair bewind;
- wilsrechten;
- geschillen tussen erfgenamen;
- verdeling van nalatenschappen;
- gerechtelijke vaststelling van het vaderschap.
Heeft u vragen over een nalatenschap of bent u betrokken bij een erfrechtelijk geschil? Wij adviseren u graag over uw rechtspositie en de mogelijkheden om tot een oplossing te komen.
Nalatenschapsmediation
De afwikkeling van een nalatenschap kan complex zijn. Moderne familiestructuren, zoals samengestelde gezinnen, echtscheidingen en tweede huwelijken, kunnen leiden tot verschillende belangen en verwachtingen. Daarnaast spelen steeds vaker internationale aspecten een rol, bijvoorbeeld wanneer een erflater of erfgenaam in het buitenland woont of wanneer zich vermogen of onroerend goed in meerdere landen bevindt.
Omdat bij een nalatenschap vaak zowel emotionele als financiële belangen samenkomen, kunnen geschillen tussen betrokkenen ontstaan. Mediation biedt dan een effectieve manier om in overleg tot afspraken en oplossingen te komen.
De nalatenschapsmediator begeleidt de erfgenamen en andere betrokkenen bij het bespreken van hun belangen, het herstellen van de communicatie en het vinden van gezamenlijke oplossingen. Daarbij kan de mediator, voor zover passend binnen haar rol, informatie verstrekken over de juridische kaders van het erfrecht en ondersteuning bieden bij de praktische afwikkeling van de nalatenschap.
Een nalatenschapsmediator is gespecialiseerd in zowel mediation als erfrechtelijke vraagstukken. Deze combinatie van juridische kennis en inzicht in familierelaties maakt het mogelijk om niet alleen aandacht te besteden aan de juridische aspecten van een nalatenschap, maar ook aan de menselijke en emotionele kant daarvan.
Nalatenschapsmediation kan worden ingezet bij uiteenlopende kwesties rondom overlijden, zoals de uitleg van een testament, de verdeling van een nalatenschap, de positie van erfgenamen of legatarissen en de uitvoering van wensen van de overledene.
Ook vóór overlijden kan mediation waardevol zijn. Bij zogenoemde pre-nalatenschapsmediation worden met begeleiding van een mediator gesprekken gevoerd tussen degene die zijn nalatenschap wil regelen en de betrokken familieleden of naasten. Door verwachtingen, wensen en mogelijke knelpunten tijdig bespreekbaar te maken, kunnen toekomstige conflicten zoveel mogelijk worden voorkomen.
